Categorieën
poëzie

gevallen kastanjes

gevallen kastanjes

            hebben hun plek gevonden —

in een kuiltje

ochiguri no / za o sadameru ya / kubodamari

落栗の座を定めるや窪溜まり

Onderweg zag ik afgelopen vrijdag de film Two Seasons, Two Strangers (Fuyu to hibi 冬と日々, 2025) van Miyake Shō 三宅唱. Daarin volgen we een Koreaanse scenarioschrijver Lee (gespeeld door Shim Eun-kyung 심은경) die in Japan een scenario schreef op basis van een bundel verhalen van de onvolprezen stripauteur Tsuge Yoshiharu つげ義春 (1937-2026). Het eerste deel van de film is een verfilming van haar bewerking van Tsuge’s Scènes aan zee (Umibe no jokei 海辺の叙景, 1967), waarna we uit de film-in-de-film stappen en terecht komen in de film over de twijfels van schrijver Lee, die op zoek lijkt te zijn naar een leven waarin zij geen woorden nodig heeft.

Beelden uit Two Seasons, Two Strangers (Fuyu to hibi 冬と日々, 2025) van Miyake Shō 三宅唱. Rechts de Koreaanse scenarioschrijver, gespeeld door Shim Eun-kyung.

Tsuge is misschien wel het fraaiste voorbeeld van een stroming in Japanse manga, die vanaf eind jaren ’50 van de vorige eeuw een meer filmische, literaire manier van verhalen vertellen nastreefde. Zulke strips noemden de makers gekiga 劇画, ‘stripdrama’ — een Japans equivalent van de graphic novel. 

Afgelopen week dook ik met studenten in het werk van Tsuge dankzij een gastcollege van Yasco Horsman. Onder meer lazen we het verhaal ‘Verdwijning’ (Jōhatsu 蒸発; let. ‘Verdamping’, ‘Oplossing’), het laatste in Tsuge’s bundel Man zonder talent (Munō no hito 無能の人, 1985-1986). Mensen moeten die fantastische, semi-autobiografische stripbundel zelf maar lezen, maar in dit verhaal komt ook een negentiende-eeuwse haikai-dichter voor.

Er is gelukkig een Engelse vertaling van Tsuge’s strip: Yoshiharu Tsuge, The Man Without Talent (Munō no Hito), vert. Ryan Holmberg (New York Review Comics, 2020).

Er zijn allerlei resonanties tussen de hoofdpersoon van Tsuge’s strip en de dichter Inoue Seigetsu 井上井月 (1822?-1887). Van hem is het haikai-vers dat hier bovenaan vertaald staat en dat in de strip geciteerd wordt. Beiden zoeken naar een steeds verdergaande onthechting, tot een niet-meer-bestaan.

Zo komt alles samen in een kuiltje. Een passend vers, vanwege de serendipiteit en het seizoen.

Over afbeeldingen: Links: twee panels uit ‘Verdwijning’ (Jōhatsu 蒸発), het laatste verhaal in Tsuge Yoshiharu’s bundel Man zonder talent (Munō no hito 無能の人, 1986). Het bovenste panel is een verzoek om een vers over kastanjes, het onderste geeft Seigetsu’s gedicht. Rechts: ‘Bedelaar Seigetsu’ (Kojiki Seigetsu 乞食井月), een schets van de haikai-dichter Inoue Seigetsu 井上井月 (1822?-1887) door Shimojima Isao 下島勲 (?-1947), die hem gekend heeft.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *